Mahsuplaşma Sistem Alarmları
Mahsuplaşma modülü, kurulumunuzdaki ve hesap akışınızdaki eksik/riskli durumları otomatik olarak izler ve gerektiğinde sistem alarmı üretir. Bu sayfa, sistem alarmının ne olduğunu, normal (cihaz) alarmlarından farkını, hangi durumların izlendiğini (33 tip) ve — en önemlisi — her alarmın ne zaman açıldığını ve ne zaman kapandığını açıklar.
Genel alarm kavramı (kural, önem derecesi, histeresis, bildirim kanalları) için Alarmlar ve Varsayılan Kurallar sayfasına bakın; bu sayfa yalnız mahsuplaşmaya özgü sistem alarmlarını ele alır.
Sistem alarmı nedir? (cihaz alarmından farkı)
Normal alarmlar bir cihaza bağlıdır: bir invertörün sıcaklığı, bir sayacın gerilimi gibi. Mahsuplaşma alarmları ise cihaza değil, kurulumunuzun bir parçasına — bir gruba, resmî tesise, fatura dönemine veya EPİAŞ bağlantısına — bağlıdır. Örneğin "ana üretim sayacı atanmamış" alarmı, tam da bir cihaz henüz atanmadığı için tetiklenir; bunu bir cihaza bağlamak mümkün değildir.
Bu yüzden mahsuplaşma alarmları sistem alarmı olarak işaretlenir:
- Cihaz kolonu boştur — alarm listesinde cihaz adı yerine ilgili tesis/grup bağlamı (ör. grup adı, tesis adı) ve bir "Sistem" rozeti gösterilir.
- Tüm firmanız (tenant) kapsamındadır — belirli bir cihaza değil, o firmadaki mahsuplaşma kurulumuna işaret eder.
- Yalnız uygulama-içidir — bu alarmlar varsayılan olarak e-posta / SMS / WhatsApp / push göndermez; yalnız arayüzdeki alarm listesinde görünür (spam önlemi). İsterseniz bir alarm tipini yöneticinizle birlikte pasifize edebilirsiniz.
Alarm listesinde veya alarm detayında bir kaydın yanındaki "Sistem" rozeti, o alarmın bir cihazdan değil, mahsuplaşma kurulumunuzdan/hesabınızdan doğduğunu belirtir. Cihaz sütununda cihaz adı yerine tesis/grup bağlamı yer alır.
Bu alarmları ben mi tanımlıyorum? (Hayır — otomatik gelir)
Hayır. Cihaz alarm kurallarının aksine, mahsuplaşma sistem alarmlarını siz oluşturmazsınız; modül bunları her firma için otomatik hazırlar:
- Mevcut firmalar için alarm politikaları, mahsuplaşma sürümü kurulduğunda otomatik tanımlanır.
- Yeni bir firma ilk mahsuplaşma grubunu kurduğunda politikalar kendiliğinden oluşturulur (get-or-create).
Bu nedenle bu 33 tipi Alarm Tanımlama (/alarms) ekranındaki kural
oluşturma açılır menüsünde GÖRMEZSİNİZ — o menü cihaza bağlı kurallar
içindir; sistem alarmları cihaz-kapsamlı olmadığından oraya listelenmez.
Tetiklendiklerinde alarm listenizde ve mahsuplaşma ekranlarınızda görünürler.
Alarm kuralı oluşturma açılır menüsü, bir cihaz seçip eşik/koşul tanımladığınız akıştır. Sistem alarmları eşiksiz ve cihazsızdır; üreticileri (kurulum kontrolü, uygunluk motoru, dönemsel taramalar) tarafından yönetilir. Bu yüzden manuel tanım listesinde yer almazlar — otomatik gelirler.
Önem derecesi eşlemesi (severity)
Her sistem alarmı, uygunluk motorundaki iç önem sınıfına göre arayüzde bir alarm önemi (severity) taşır. Eşleme sabittir (kod tarafında kilitli) ve şöyledir:
| İç sınıf (uygunluk motoru) | Arayüzdeki önem | Renk / anlam | Adet |
|---|---|---|---|
blocking (bloklayıcı) | Kritik | Kırmızı — hesabı doğrudan etkiler; grup blocked olabilir | 8 |
error (hata) | Yüksek | Turuncu — veri/entegrasyon bütünlüğü bozulmuş, hesap yanlış çıkabilir | 6 |
warning (uyarı) | Orta | Sarı — hesap sürüyor ama yaklaşık/riskli olabilir | 16 |
info (bilgi) | Düşük | Mavi — bilgilendirme; aksiyon zorunlu değil | 3 |
Toplam: 8 + 6 + 16 + 3 = 33 tip. (Aşağıdaki listede EPİAŞ'ın 4 tipi ayrı başlıkta gösterilir; severity dağılımında 2'si Yüksek, 2'si Orta sınıfına girer — yani "Yüksek" toplamı 4 mahsuplaşma + 2 EPİAŞ = 6, "Orta" toplamı 14 mahsuplaşma + 2 EPİAŞ = 16.)
Alarm listesini önem derecesine göre sıralarsanız Kritik → Yüksek → Orta → Düşük sırası, aksiyon önceliğinizi verir: önce Kritik (grubun mahsuplaşma sonucunu bozan / bloklayan) alarmları giderin, sonra Yüksek (ölçüm/çekiş bütünlüğü), ardından Orta ve Düşük.
Açılış ve kapanış: alarmı kim, ne zaman açar/kapatır?
Sistem alarmlarını beş farklı "üretici" ailesi açıp kapatır. Bir alarmın ne zaman açıldığı ve ne zaman kapandığı, hangi aileye bağlı olduğuna göre belirlenir:
| Üretici ailesi | Ne zaman çalışır? | Açılış | Kapanış |
|---|---|---|---|
| Uygunluk köprüsü (13 tip) | Grup her değerlendirildiğinde (üye/sayaç/limit/tarife/beyan değişikliği bir uygunluk taraması tetikler) | İlgili uygunluk kuralı FAIL olduğunda | Kural bir sonraki değerlendirmede PASS olunca → otomatik kapanır |
| Saatlik kalite taraması (3 tip) | Saatlik enerji derlemesi sonrası (72 saatlik pencere) | Pencerede kalite sorunu (suspect / eksik saat / bilinmeyen kanal) bulunduğunda | Sorun kalkıp pencere temizlenince bir sonraki taramada → otomatik kapanır |
| Limit eşik taraması (3 tip) | Günlük hesap derlemesi sonrası (bakiye defteri taze) | Kalan limit eşiğin altına inince / tükenince / hesap eksik olunca | Limit yeniden eşik üstüne çıkınca / hesap açılınca bir sonraki taramada → otomatik kapanır |
| EPİAŞ çekiş görevleri (4 tip) | EPİAŞ PTF/SMF çekiş görevleri her koştuğunda (yalnız EPIAS_ENABLED açıkken) | Kimlik/çekiş/whitelist/abonelik sorunu kalıcı olduğunda | Sorun düzelip çekiş tekrar başarılı olunca bir sonraki görevde → otomatik kapanır |
| Olay-tetikli (2 tip) | Bir işlem reddedildiği an (409 çakışması) | Çakışan bir üyelik/sayaç ataması denenip reddedildiğinde | Otomatik kapanmaz — operatör inceleyip elle kapatır |
Üye dönem çakışması (mahsuplasma_member_overlap) ve Sayaç ataması
çakışması (mahsuplasma_meter_assignment_overlap) alarmları olay-tetiklidir:
çakışan bir işlemi denediğiniz anda (409 reddi) açılırlar. Veritabanı
çakışmayı zaten engellediği için kalıcı bir "bozuk durum" oluşmaz; bu alarmlar
yalnız denetim görünürlüğü içindir. Aynı çakışma tekrar denenirse alarmın
sayacı artar. Bu iki tip kendiliğinden kapanmaz — durumu inceledikten sonra
alarmı elle kapatmanız gerekir. (Diğer 31 tip koşul düzeldiğinde otomatik
kapanır.)
Alarmın genel yaşam döngüsü:
Otomatik kapanma (auto-close)
Sistem alarmlarının büyük çoğunluğu koşula bağlıdır: koşul düzeldiğinde alarm otomatik kapanır. Örneğin ana üretim sayacını atadığınızda "ana sayaç atanmamış" alarmı bir sonraki değerlendirmede kendiliğinden kapanır; onaylı tarifeyi girdiğinizde "onaylı tarife eksik" alarmı çözülür. Alarmı elle kapatmanız gerekmez — düzeltmeniz yeterlidir. (Yine de bir alarmı manuel onaylayabilir/erteleyebilir/kapatabilirsiniz; ama koşul sürüyorsa bir sonraki taramada yeniden açılır.)
İki istisna yukarıda anlatıldığı gibi otomatik kapanmaz (üye dönem çakışması ve sayaç ataması çakışması) — bunları inceleyip elle kapatın.
İzlenen 33 durum (tip listesi)
Aşağıdaki tablolar, mahsuplaşma modülünün izlediği 33 alarm tipini listeler: 29 mahsuplaşma + 4 EPİAŞ. Her tip için hem ne zaman açıldığı hem de ne zaman kapandığı verilmiştir. "Durum" sütunu bir tipin şu an aktif olarak üretilip üretilmediğini gösterir:
- ✅ CANLI (PR-7d) — üreticisi bağlı; koşul oluşursa alarm gerçekten tetiklenir.
- 🔜 Sonraki faz — tip kayıtlı ve arayüz dilinde etiketli, ancak üreticisi henüz bağlanmadı (gerekli veri/hesap sonraki fazlarda gelir); şimdilik alarm üretmez ve kapatacak bir koşulu da yoktur.
- ✅ CANLI (PR-8a) — EPİAŞ bağlantı alarmları; EPİAŞ fiyat altyapısı (PTF/SMF)
ile birlikte üreticileri bağlandı. (Not: EPİAŞ canlı veri çekişi
EPIAS_ENABLEDile açılana kadar bu alarmlar da pratikte tetiklenmez — aşağıdaki nota bakın.)
Kritik (blocking) — 8 tip
| Alarm | Ne zaman AÇILIR? | Ne zaman KAPANIR? | Durum |
|---|---|---|---|
Grup uygunluğu engellendi (mahsuplasma_group_not_eligible) | En az bir bloklayıcı uygunluk kuralı FAIL olduğunda (grup blocked) | Grubun tüm bloklayıcı ihlalleri giderilip sonraki değerlendirmede grup blocked olmaktan çıkınca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Ana sayaç atanmamış (mahsuplasma_main_meter_missing) | Grupta ana üretim/tüketim sayacı atanmadığında (R003M) | Ana sayaç atanıp uygunluk yeniden değerlendirilince (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Onaylı tarife eksik (mahsuplasma_tariff_missing) | Cari/gelecek dönem için onaylı regüle tarife yoksa (R00T + günlük tarama). Tarama iki tabanlıdır: tüketici abone grubu tarifeleri ve üretici LÜ1/LÜ2 system_usage (SKB fiyat tabanı — bkz. Regüle Tarifeler) | Dönem için eksik kalem(ler) — LÜ system_usage dahil — girilince (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Bedelli limit tanımsız (mahsuplasma_limit_missing) | Tüketim tesisinin bedelli limit hesabı yoksa (R007/R00L) | Tesis için bedelli limit hesabı açılıp uygunluk yeniden koşunca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Aynı abone grubu ihlali (mahsuplasma_same_abone_group_violation) | Tüketim tesisleri aynı abone grubunda değilken (R002) | Tüketim tesisleri aynı abone grubuna hizalanıp değerlendirme koşunca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Tek tedarikçi ihlali (mahsuplasma_single_supplier_violation) | Çoklu tüketimde farklı tedarikçiler olduğunda (R003) | Tek tedarikçi sağlanınca / OSB-EB istisnası uygulanınca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Desteklenmeyen rejim (mahsuplasma_regime_not_supported) | Grupta desteklenmeyen bir mahsuplaşma rejimi olduğunda (R001) | Tüm üyeler lum_yonetmelik_26 rejimine hizalanınca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Üye dönem çakışması (mahsuplasma_member_overlap) | Bir tesis aynı dönemde ikinci gruba eklenmeye çalışıldığında (409 reddi) | Otomatik kapanmaz — operatör inceleyip elle kapatır (olay-tetikli; DB çakışmayı zaten engeller) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Yüksek (error) — 4 tip
| Alarm | Ne zaman AÇILIR? | Ne zaman KAPANIR? | Durum |
|---|---|---|---|
Sayaç kanalı bilinmiyor (mahsuplasma_meter_channel_unknown) | Saatlik kalite taramasında aktif/faturaya esas bir atamanın kanal anlamı (energy_semantics) unknown bulunduğunda (o saatler hesaba GİRMEZ) | Atamanın kanal anlamı tanımlanıp bir sonraki saatlik taramada temizlenince (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Sayaç ataması çakışması (mahsuplasma_meter_assignment_overlap) | Aynı alt bölge + ana ölçüm rolü için dönem çakışan atama denenip reddedildiğinde (409) | Otomatik kapanmaz — operatör inceleyip elle kapatır (olay-tetikli) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Sayaç reset/rollover şüphesi (mahsuplasma_meter_counter_reset_detected) | Saatlik kalite taraması sayaç endeksinde sıfırlanma/taşma (suspect) tespit ettiğinde | Pencere kayıp suspect saat kalmayınca bir sonraki taramada (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
LÜM raporu uyuşmazlığı (mahsuplasma_lum_report_mismatch) | LÜM/GTŞ resmî verisi Zeus hesabıyla uyuşmadığında | Üreticisi sonraki fazda bağlanacak — şimdilik açılmaz/kapanmaz | 🔜 Sonraki faz (PR-8) |
Orta (warning) — 14 tip
| Alarm | Ne zaman AÇILIR? | Ne zaman KAPANIR? | Durum |
|---|---|---|---|
Kapsam beyanı eksik (mahsuplasma_scope_not_declared) | "Aynı resmî taraf" beyanı yapılmadığında | Beyan yapılıp değerlendirme koşunca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Rejim bilinmiyor (mahsuplasma_regime_unknown) | Grubun mahsuplaşma rejimi belirlenemediğinde | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
Sayaç verisi eksik (mahsuplasma_meter_data_incomplete) | Saatlik kalite taramasında telafi penceresi (24 saat) sonrası hâlâ ≥ 6 saat eksik/kısmi kaldığında | Eksik saatler telafi edilip veya pencereden çıkıp eşik altına inince bir sonraki taramada (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Üretim kurulu gücü aşıyor (mahsuplasma_production_exceeds_installed_power) | Saatlik üretim kurulu gücü aştığında (R009) | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
Tarife onaysız (mahsuplasma_tariff_not_approved) | Kullanılan tarife paketi henüz onaylı değilken | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
Bedelli limit tükenmek üzere (mahsuplasma_limit_near_exhaustion) | Limit taramasında kalan/başlangıç oranı %20 eşiğinin altına indiğinde | Kalan oran %20 üstüne çıkınca (limit ekleme/transfer) veya limit sıfırlanınca (Düşük'e devreder) bir sonraki taramada (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
SKB riski yüksek (mahsuplasma_skb_risk_high) | Sistem kullanım bedeli (SKB) risk projeksiyonu yüksek olduğunda | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
Bedelsiz aktarım riski (mahsuplasma_bedelsiz_risk) | Grup blocked iken aylık üretim bedelsiz sayıldığında | Grup blocked olmaktan çıkıp değerlendirme koşunca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
5.1.ç/5.1.d özel hesap gerekli (mahsuplasma_m51_cedilla_special_rule_required) | Tesis 5.1.ç/5.1.d özel kurallarına girdiğinde (R005 tespiti) | Özel durum kalkıp değerlendirmede R005 tespiti artık üretilmeyince (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
5.1.d çağrı tarihi eksik (mahsuplasma_m51_d_call_date_missing) | 5.1.d çağrı tarihi girilmemişken | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
OSB/EB veri eksik (mahsuplasma_osb_eb_data_missing) | OSB/EB senaryosu tespit edilip osb_eb_consumption ana rolü atanmamışken (R012) | osb_eb_consumption ana rolü atanıp değerlendirme koşunca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Çoklu bölge yaklaşık hesap (mahsuplasma_multi_region_approximation) | Grup birden fazla bölgeye yayıldığında hesap yaklaşık olduğunda (R004) | Grup tek bölgeye inip değerlendirmede R004 üretilmeyince (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Düzeltme yeniden hesap gerekli (mahsuplasma_correction_recalculation_required) | Bir düzeltme sonrası dönemin yeniden hesaplanması gerektiğinde | Yeniden hesap (recalc) başarıyla tamamlanınca (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Ölçüm topolojisi bilinmiyor (mahsuplasma_metering_topology_unknown) | Tesisin ölçüm topolojisi tanımlanmadığında | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
Düşük (info) — 3 tip
| Alarm | Ne zaman AÇILIR? | Ne zaman KAPANIR? | Durum |
|---|---|---|---|
Bedelli limit tükendi (mahsuplasma_limit_exhausted) | Limit taramasında kalan bedelli limit ≤ 0 olduğunda (Md.7(5): eşleşen mahsuplaşma devam eder, fazlası SKB'ye) | Kalan limit yeniden pozitife çıkınca (limit ekleme/transfer) bir sonraki taramada (otomatik) | ✅ CANLI (PR-7d) |
Mesken aylık hesap bilgisi (mahsuplasma_mesken_monthly_only) | Mesken grubu yalnız aylık hesaplandığında (bilgilendirme) | Grup mesken olmaktan çıkınca değerlendirmede (otomatik) — mesken kaldığı sürece bilgi amaçlı açık kalır | ✅ CANLI (PR-7d) |
ESS topoloji faturalama riski (mahsuplasma_ess_topology_billing_risk) | ESS topolojisi faturalama riski taşıdığında | Üreticisi sonraki fazda — şimdilik üretmez | 🔜 Sonraki faz |
EPİAŞ — 4 tip
Bu dört tipin üreticileri EPİAŞ fiyat altyapısı (PR-8a) ile bağlandı; aktif mahsuplaşma grubu olan firmalar için per-tenant üretilir. Ayrıntı ve operatör aksiyonları için EPİAŞ Piyasa Fiyatları sayfasına bakın.
| Alarm | Ne zaman AÇILIR? | Ne zaman KAPANIR? | Durum |
|---|---|---|---|
API Portal beyaz-liste eksik (epias_api_portal_not_whitelisted) | Aktif EPİAŞ API Portal hesabı yok / durumu "aktif" değilken | Hesap "aktif" whitelist durumuna gelince bir sonraki çekiş görevinde (otomatik) | ✅ CANLI (PR-8a) |
Abonelik anahtarı eksik (epias_api_subscription_missing) | Hesapta EPİAŞ Şeffaflık abonelik anahtarı tanımlı değilken | Abonelik anahtarı hesaba girilince bir sonraki çekiş görevinde (otomatik) | ✅ CANLI (PR-8a) |
PTF/SMF veri çekişi başarısız (epias_api_fetch_failed) | EPİAŞ'tan PTF/SMF verisi kalıcı çekilemediğinde | Veri çekişi tekrar başarılı olunca bir sonraki görevde (otomatik) | ✅ CANLI (PR-8a) |
API kimlik doğrulama hatası (epias_api_auth_failed) | EPİAŞ API kimlik doğrulaması kalıcı başarısız olduğunda | Kimlik doğrulama tekrar başarılı olunca bir sonraki görevde (otomatik) | ✅ CANLI (PR-8a) |
Bir alarm tipi kayıtlı ve arayüz dilinde etiketli olsa bile, üreticisi (ilgili kontrol/hesap) henüz bağlanmadıysa alarm üretmez ve dolayısıyla kapatacak bir koşulu da yoktur. Bu tipler sessizce bekler; ilgili faz geldiğinde ek bir kurulum gerektirmeden aktifleşir.
EPİAŞ alarm üreticileri PR-8a ile bağlıdır, ancak EPİAŞ canlı veri çekişi
EPIAS_ENABLED güvenlik anahtarıyla kapalı gelir (IP beyaz-liste onayı +
hesap aktivasyonu sonrası açılır). Anahtar kapalıyken çekiş görevleri canlı istek
atmaz → bu alarmlar da pratikte tetiklenmez. Anahtar açıldıktan sonra gerçek
kimlik/çekiş sorunları alarm üretir; sorun düzeldiğinde otomatik kapanır.
Bir sistem alarmını nasıl çözerim?
Genel yaklaşım: alarmın işaret ettiği kurulum/hesap eksiğini giderin, alarm bir sonraki değerlendirmede otomatik kapanır. Sık karşılaşılanlar:
| Alarm | Ne yapmalı? |
|---|---|
| Ana sayaç atanmamış | İlgili tesise ana üretim/tüketim sayacını atayın (Sayaç Atama ve Kanal Eşleme) |
| Onaylı tarife eksik | Cari/gelecek dönem için regüle tarife paketini onaylatın (superadmin — Regüle Tarifeler) |
| Bedelli limit tanımsız | Tüketim tesisi için bedelli limit hesabı açın (Limit Hesapları) |
| Grup uygunluğu engellendi | Grubun bloklayıcı uygunluk hatalarını giderin (Uygunluk Kuralları) |
| Bedelli limit tükenmek üzere / tükendi | Kalan limiti izleyin; gerekirse limit transferi yapın (Limit Hesapları) |
| Sayaç verisi eksik / kanalı bilinmiyor | Ölçüm kanalı eşlemesini tamamlayın (Sayaç Atama ve Kanal Eşleme) |
| Üye dönem çakışması / Sayaç ataması çakışması | Çakışan üyeliği/atamayı düzeltin (eskisini valid_to ile kapatın), sonra alarmı elle kapatın (bu iki tip otomatik kapanmaz — bkz. yukarıdaki uyarı) |
| EPİAŞ bağlantı alarmları | Portal kimlik/abonelik/whitelist eksiğini giderin (EPİAŞ Piyasa Fiyatları) |
İlgili sayfalar
- Alarmlar ve Varsayılan Kurallar — genel alarm kavramı (cihaz alarmları).
- EPİAŞ Piyasa Fiyatları — 4 EPİAŞ alarm tipi + API Portal.
- Genel Bakış · SSS ve Sorun Giderme
- Uygunluk Kuralları · Limit Hesapları
- Sayaç Atama ve Kanal Eşleme · Regüle Tarifeler
- API Referansı — Mahsuplaşma