EPİAŞ Piyasa Fiyatları (PTF/SMF)
Bu sayfa, Zeus'un EPİAŞ Şeffaflık Platformu ile bağlantısını ve bu bağlantıyla gelen piyasa fiyatı ekranlarını anlatır:
/energy-market/prices— tüm kullanıcıların (mahsuplaşma görüntüleme yetkisiyle) gördüğü ulusal PTF/SMF grafiği,/console/epias-api-portal— yalnız süper yöneticinin gördüğü EPİAŞ API Portal hesap yönetimi ve IP beyaz-liste (whitelist) takip ekranı.
Bu sürüm, EPİAŞ fiyat altyapısının hazırlık (foundation) adımıdır. Canlı
PTF/SMF çekişi bir güvenlik anahtarı (EPIAS_ENABLED) ile kapalı gelir
ve açılması için EPİAŞ tarafında IP beyaz-liste onayı + hesap aktivasyonu
gerekir (aşağıya bakın). Bu onaylar tamamlanana kadar /energy-market/prices
grafiği boş-durum gösterir; /console/epias-api-portal hesap kurulumuna
hazırdır ancak "Test Et" düğmesi gerçek veri döndürmez. Onay tamamlanınca fiyatlar
otomatik akmaya başlar; ek bir kurulum gerekmez.
PTF/SMF nedir? Neden "advisory" (piyasa görünümü)?
- PTF (Piyasa Takas Fiyatı) — Gün Öncesi Piyasası'nda saatlik oluşan elektrik referans fiyatı (TL/MWh).
- SMF (Sistem Marjinal Fiyatı) — Dengeleme Güç Piyasası'nda saatlik oluşan fiyat; kesinleşmesi PTF'ye göre ~4 saat gecikmelidir.
Yönetmelik Md.4-l gereği mahsuplaşma tutarları regüle (EPDK) tarife fiyatları üzerinden hesaplanır. PTF/SMF yalnız bir piyasa görünümü (advisory) sağlar — karşılaştırma, bağlam ve ileride yapılacak öneri (optimizasyon) çalışmaları içindir. Tarife fiyatı ≠ piyasa fiyatı. Bu ekrandaki PTF/SMF değerleri faturanıza/mahsuplaşma sonucunuza doğrudan yansımaz; mahsuplaşma tutarı için Regüle Tarifeler ve Hesap Çekirdeği sayfalarına bakın.
Bunu net bir tabloyla özetleyelim:
| PTF/SMF ne için kullanılır (advisory) | PTF/SMF ne için KULLANILMAZ |
|---|---|
| Piyasa fiyatının seyrini görmek (bağlam) | Mahsuplaşma tutarını hesaplamak |
| Regüle tarifeyle karşılaştırma (bilgi amaçlı) | Faturanıza yansıyan tutarı belirlemek |
| İleride yapılacak öneri/optimizasyon çalışmaları | Bedelli/bedelsiz limit düşümü |
Mahsuplaşma tutarının gerçek girdisi her zaman regüle (EPDK) tarifedir (bkz. Regüle Tarifeler); PTF/SMF ekranındaki değerler yalnız piyasa görünümüdür.
Fiyatlar ulusaldır (tüm firmalar için aynı) — firmaya (tenant) göre
değişmez; bu yüzden /energy-market/prices ekranında tenant filtresi yoktur.
Fiyat ekranı — /energy-market/prices
Sol menüdeki Enerji Piyasası → Piyasa Fiyatları öğesinden erişilir.
- Yetki: Mahsuplaşma görüntüleme yetkisi (
read:netting). Yetkisi olmayan kullanıcı menü öğesini görmez. - Grafik (EpiasChart): seçtiğiniz tarih aralığı için saatlik PTF ve SMF eğrilerini gösterir. Zaman ekseni saatliktir ve tüm zamanlar UTC saklanır, arayüzde yerel (TR) saate çevrilir.
- Fiyat durumu rozeti — her fiyatın ne kadar kesinleştiğini gösterir:
| Durum | Anlam |
|---|---|
| Kesinleşmemiş (tentative) | İlk yayınlanan / henüz kesinleşmemiş değer (gün içi erken çekiş) |
| Kesin (final) | EPİAŞ tarafından kesinleşmiş değer |
| Düzeltilmiş (corrected) | Sonradan EPİAŞ düzeltmesiyle güncellenmiş değer |
| Bilinmiyor (unknown) | Durum bilgisi alınamadı |
Bir saat önce kesinleşmemiş olarak, sonra kesin ve gerekirse düzeltilmiş olarak güncellenebilir. Grafik en güncel/en kesin değeri öne çıkarır; geçmiş değerler denetim amacıyla saklanır (silinmez).
Boş-durum (hazırlık aşamasında beklenen)
EPIAS_ENABLED kapalıyken veya IP beyaz-liste onayı gelmeden grafik veri
göstermez; ekran "EPİAŞ piyasa verisi henüz bağlanmadı" benzeri bir
bilgi mesajı gösterir. Bu hata değildir — entegrasyon aktifleşince veriler
otomatik dolar.
API Portal yönetimi — /console/epias-api-portal (süper yönetici)
Bu ekran yalnız süper yöneticiye açıktır (Sistem Konsolu altında). EPİAŞ API Portal hesaplarını (kullanıcı adı, şifre, abonelik anahtarı) tanımladığınız ve IP beyaz-liste sürecini adım adım izlediğiniz yerdir.
EPİAŞ Portal şifresi ve abonelik anahtarı (subscription key) veritabanında
şifreli (Fernet) saklanır; ekranda ve API yanıtlarında açık gösterilmez
(maskeleme). Şifreleme anahtarı sunucuda yapılandırılmadıysa hesap kaydetme/güncelleme
engellenir (güvenlik gereği — açık metin saklanmaz). Şifre ve abonelik anahtarı
yalnız yazılabilir (write-only): kaydettikten sonra ekranda yalnız
"tanımlı / tanımlı değil" bilgisi (has_portal_password / has_subscription_key)
görünür; değerin kendisi bir daha gösterilmez. Değeri değiştirmek isterseniz alanı
yeniden doldurup kaydedersiniz (boş bırakırsanız mevcut değer korunur).
Hesap oluşturma formu — alan alan
Yeni bir EPİAŞ API Portal hesabı eklerken (ya da mevcut hesabı düzenlerken) karşınıza çıkan alanlar aşağıdadır. Değerlerin çoğu EPİAŞ Şeffaflık API Portal'ından (portal.epias.com.tr) alınır — hesabı orada açan kişi/kurum bunları bilir.
Formda altı alan vardır (ekranda göründükleri sırayla):
| Alan (arayüz) | Zorunlu? | Ne yazacağım / seçeceğim | NEREDEN bulunur | Boş bırakır / yanlış girersem ne olur? |
|---|---|---|---|---|
Hesap Adı (name) | ✅ Evet (1–80 karakter) | Zeus içinde bu hesabı tanıyacağınız kısa bir takma ad (ör. "EPİAŞ Prod Hesabı"). Gerçek kullanıcı adı değildir. | Serbest — siz belirlersiniz | Boş bırakılamaz; kaydetme reddedilir |
Portal Kullanıcı Adı (portal_username) | ❌ Hayır (canlı çekiş için gerekli) | EPİAŞ Şeffaflık API Portal giriş kullanıcı adınız (genelde e-posta). | EPİAŞ Portal hesabınız (portal.epias.com.tr) | Boşsa kimlik doğrulama yapılamaz → API kimlik doğrulama hatası alarmı (canlı çekiş açıkken) |
Portal Şifresi (portal_password) | ❌ Hayır (canlı çekiş için gerekli) | EPİAŞ Portal şifreniz. Girildiği anda Fernet ile şifrelenir; geri gösterilmez. | EPİAŞ Portal hesabınız | Boşsa/yanlışsa kimlik doğrulama başarısız → API kimlik doğrulama hatası alarmı |
Başvuru (Application) Başlığı (application_title) | ❌ Hayır | Portal'da oluşturduğunuz uygulamanın (başvurunun) adı (izleme/etiketleme amaçlı). | EPİAŞ Portal → Uygulamalar | Boş bırakılabilir; sadece bir etikettir |
Abonelik Anahtarı (subscription_key) | ❌ Hayır (canlı çekiş için gerekli) | Şeffaflık Platformu ürününe abone olunca verilen subscription key. Fernet ile şifrelenir; geri gösterilmez. | EPİAŞ Portal → ilgili uygulamanın Abonelikler / Subscriptions ekranı | Boşsa çekiş yetkisi olmaz → Abonelik anahtarı eksik alarmı |
API Ürünü (api_product) | ❌ Hayır | Abone olduğunuz ürün adı (ör. Şeffaflık Platformu). | EPİAŞ Portal ürün listesi | Boş bırakırsanız varsayılan ürün adı (seffaflik_platformu_1_0_0) kullanılır; yalnız bilgilendirme/etiketleme alanıdır |
Ekranda bir firma (tenant) seçici aramayın — form böyle bir alan içermez. Arayüzden oluşturduğunuz her hesap sistem-geneli doğar (tüm firmalar için ortak), çünkü EPİAŞ fiyatları ulusaldır ve tek bir platform hesabıyla çekilir. Benzer şekilde bir "Etkin mi?" (aktif/pasif) anahtarı da formda yoktur: bir hesabı arayüzden pasifleştiremezsiniz. Bir hesap pasifse (bu, bu sürümde yalnız sistem/DevOps tarafında ayarlanır) liste kartında "Pasif" rozetiyle salt-okunur gösterilir; arayüzde açıp kapatacak bir kontrol bulunmaz.
Bu alanları boş bırakıp hesabı önce oluşturabilir, IP beyaz-liste sürecini başlatabilir, kimlik bilgilerini sonra (EPİAŞ Portal hesabınız açıldıktan sonra) girebilirsiniz. Yani hazırlık aşamasında hesabı iskelet olarak açmak serbesttir; canlı veri çekişi için ise kullanıcı adı + şifre + abonelik anahtarı üçü de dolu olmalıdır.
IP beyaz-liste (whitelist) 9 adımlı süreç
EPİAŞ Şeffaflık Platformu, veri çekişini yalnız önceden bildirilmiş sunucu IP adreslerine açar. Bir hesabın canlı veri çekebilmesi için aşağıdaki durum akışının aktif (active) aşamasına ulaşması gerekir. Ekran, hesabın hangi adımda olduğunu bir durum etiketiyle gösterir:
| # | Durum etiketi (enum) | Anlam |
|---|---|---|
| 1 | Başlanmadı (not_started) | Hesap oluşturuldu, süreç başlatılmadı |
| 2 | Şartname indirildi (spec_downloaded) | EPİAŞ Web Servis Şartnamesi indirildi |
| 3 | Şartname gönderildi (spec_sent) | Şartname ıslak imza/kaşe ile EPİAŞ'a iletildi |
| 4 | IP beyaz-listede (ip_whitelisted) | Sunucu IP'si EPİAŞ tarafında kaydedildi |
| 5 | Portal hesabı oluşturuldu (portal_account_created) | API Portal hesabı açıldı |
| 6 | Uygulama oluşturuldu (application_created) | API Portal'da uygulama oluşturuldu (Şeffaflık Platformu ürünü seçildi) |
| 7 | Abone olundu (subscribed) | Şeffaflık Platformu ürününe abone olundu |
| 8 | Aktif (active) | İlk başarılı çağrı yapıldı — hesap canlı veri çekebilir |
| — | Engellendi (blocked) | Hesap engellendi (kimlik/kota/erişim sorunu). Herhangi bir durumdan bu duruma geçilebilir; arayüzde tek yönlüdür — engellenen hesap yeniden ilerletilemez (yalnız düzenlenebilir) |
Durumlar 1→8 ileri doğru akar; geçersiz bir geçiş (adım atlama veya geri
gitme) denenirse ekran çakışma (409) hatası gösterir. blocked
durumuna herhangi bir durumdan geçilebilir (hesabı "Engelle" düğmesiyle).
Bir hesabı "Engelle" düğmesiyle blocked durumuna aldığınızda arayüzde bir
onay penceresi çıkar ve açıkça "Bu durumdan geri dönüş yoktur; hesap yeniden
ilerletilemez (yalnızca düzenlenebilir)" uyarısını gösterir. Engellenen bir
hesap için "İlerlet" düğmesi görünmez — yani süreci arayüzden yeniden
başlatmanın bir yolu yoktur. Bir hesabı yanlışlıkla engellerseniz yeni bir
hesap oluşturun; hesabın kimlik/başlık bilgileri hâlâ düzenlenebilir ama
whitelist durumu arayüzden geri alınamaz. (Kurtarma yalnız API/DevOps
tarafında, blocked → not_started geçiş uç noktasıyla mümkündür; bu son çare
teknik bir müdahaledir, normal kullanıcı akışı değildir.)
Süreç akışı ve blocked istisnası:
blocked arayüzde yarı-terminaldirYukarıdaki diyagramdaki blocked → not_started oku yalnız API/DevOps
tarafında geçerlidir (teknik kurtarma uç noktası). Arayüzde engellenen bir
hesap için bir geri-alma düğmesi bulunmaz; ekran "geri dönüş yoktur" der.
Durumu ip_whitelisted aşamasına taşırken ekran, EPİAŞ'a bildirdiğiniz
sunucu IP adresini (whitelisted_ip) girmenizi ister. Bu, hangi IP'nin
onaylandığını Zeus'ta da kayıt altına almak içindir. Geçerli bir IPv4/IPv6
adresi girin; EPİAŞ'a bildirdiğiniz adresle aynı olmalıdır (aksi hâlde
canlı çekiş EPİAŞ tarafında reddedilir).
Test Et (bağlantı doğrulama)
Hesap satırındaki "Test Et" düğmesi, kimlik bilgileriyle EPİAŞ'a küçük bir bağlantı denemesi yapar ve sunucu hatası (500) üretmeden sonucu (başarılı / kimlik hatası / erişim engeli / zaman aşımı) döndürür. Bu, IP beyaz-liste onayının tamamlanıp tamamlanmadığını görmenin güvenli yoludur.
EPİAŞ bağlantı alarmları (4 tip)
Aktif bir mahsuplaşma grubu olan firmalar için EPİAŞ bağlantısı otomatik izlenir. Bir sorun kalıcı hâle geldiğinde bir sistem alarmı üretilir (cihazsız — "Sistem" rozetiyle); sorun düzeldiğinde alarm otomatik kapanır.
| Alarm | Önem | Ne zaman? | Operatör aksiyonu |
|---|---|---|---|
API kimlik doğrulama hatası (epias_api_auth_failed) | Yüksek | EPİAŞ kimlik doğrulaması kalıcı başarısız (kullanıcı/şifre/oturum) | Portal kimlik bilgilerini /console/epias-api-portal'da güncelleyin; "Test Et" düğmesiyle doğrulayın |
Veri çekişi başarısız (epias_api_fetch_failed) | Yüksek | PTF/SMF verisi kalıcı çekilemedi (erişim/servis hatası) | IP beyaz-liste onayını ve EPİAŞ servis durumunu kontrol edin |
API Portal beyaz-liste eksik (epias_api_portal_not_whitelisted) | Orta | Aktif hesap yok veya durum "aktif" değil | Portal hesabını aktif duruma taşıyın (9-adımlı süreci tamamlayın) |
Abonelik anahtarı eksik (epias_api_subscription_missing) | Orta | Hesapta abonelik anahtarı tanımlı değil | Şeffaflık abonelik anahtarını hesaba girin |
Bu alarmlar yalnız uygulama-içidir (e-posta/SMS/WhatsApp/push göndermez) ve yalnız aktif mahsuplaşma grubu olan firmalara üretilir. Alarm kavramının tamamı için Sistem Alarmları sayfasına bakın.
İlgili sayfalar
- Sistem Alarmları — 4 EPİAŞ alarm tipi + "Sistem" rozeti.
- Regüle Tarifeler — mahsuplaşma tutarının gerçek fiyat kaynağı (Md.4-l).
- Hesap Çekirdeği — mahsuplaşma tutarının nasıl hesaplandığı.
- Genel Bakış
- API Referansı — Enerji Piyasası / EPİAŞ